Yeni başlayanlar için başlangıç rehberi
Siber Güvenlik Temelleri
Yeni başlayanların ağlar, sistemler ve temel güvenlik kavramlarını adım adım öğrenmesine yardımcı olur. Bu sayfa, ilk haftalarda neyi hangi sırayla çalışacağınızı, hangi kavramların gerçekten gerekli olduğunu ve kurs seçmeden önce nelere bakmanız gerektiğini sade bir dille anlatır.
SOC ve Siber Güvenlik Kursları tarafından hazırlanır. Eğitimleri karşılaştıran ve öğrenme yolunu açıklayan bir kaynaktır.
Bu sayfa ne işe yarar
Ağlar ve sistemler korkutucu değil, sırası belli bir yol
Yeni başlayanlar için siber güvenlik çoğu zaman dağınık görünür. Her yerde farklı terimler, birbirine benzeyen kurs isimleri ve nereden başlanacağını söylemeyen listeler vardır. Bu rehber o dağınıklığı toplar. Önce bilgisayarınızın internetle nasıl konuştuğunu, sonra işletim sistemlerinin bu konuşmayı nasıl yönettiğini, en son da saldırganların bu akışı nereden zorladığını anlatır.
Burada sertifika sözü, iş garantisi ya da hızlı sonuç iddiası bulamazsınız. Bunun yerine evde kendi başınıza tekrar edebileceğiniz küçük adımlar, kurs seçerken soracağınız net sorular ve her konuyu bitirdiğinizde neyi biliyor olacağınız yazar. Türkiye'de Türkçe kaynakla çalışan, vakti sınırlı bir öğrenen için hazırlandı.
Okuma süresi: yaklaşık 18 dakika
Seviye: sıfırdan başlayanlar
Nasıl kullanacaksınız
Baştan sona bir kez okuyun
Önce bütün haritayı görün. Bilmediğiniz terimleri işaretleyin ama takılıp kalmayın, ileride her biri tek tek açılır.
Her bölümü küçük bir denemeyle kapatın
Ağ bölümünden sonra ev ağınıza bakın, sistem bölümünden sonra dosya izinlerini kurcalayın. Okumak yerine bakarak öğrenin.
Sonra kursları karşılaştırın
Temeli görünce hangi kursun size uygun olduğunu anlamak kolaylaşır. Karşılaştırma sayfasındaki ölçütler bu yüzden sonda durur.
Temel güvenlik kavramları
Önce bu dört direği yerine koyun
Bunlar olmadan SOC araçları ezber olur. Her direğin altında neyi pratikte yapacağınız yazar.
Ağ güvenliği temelleri
IP, DNS ve trafik akışı
Bir adrese yazdığınızda isteğin nereye gittiğini, DNS'in bu adresi nasıl çözdüğünü ve cevabın hangi yoldan döndüğünü öğrenirsiniz. Ev modem arayüzüne girip bağlı cihaz listesini okumak iyi bir ilk denemedir.
Bitince: port, protokol ve güvenlik duvarı mantığını açıklarsınız
Sistem bilgisi
Windows ve Linux'a giriş
Kullanıcı hesapları, dosya izinleri, çalışan servisler ve günlük kayıtlarının nerede durduğu. İkinci bir kullanıcı açıp yetkileri kısmak, Linux'ta birkaç temel komutla dosya gezmek bu bloğu somutlaştırır.
Bitince: zararlı bir dosyanın nerede iz bırakacağını tahmin edersiniz
Savunma düşüncesi
Kimlik, yama ve yedek
Güçlü parola ve ikinci doğrulama, güncel tutulan sistemler, düzenli yedek. Bunlar gösterişsiz ama saldırganın işini en çok zorlaştıran üç alışkanlıktır. Kendi hesaplarınızda denetleyerek başlarsınız.
Bitince: ev ve küçük ofis için basit bir koruma listesi çıkarırsınız
Gözlem alışkanlığı
Log okuma ve şüphe sorma
SOC çalışmasının özü iz sürmektir. Başarısız giriş denemeleri, gece çalışan bilinmeyen bir program, normalden kalabalık ağ trafiği gibi işaretleri tanımak bu aşamada başlar.
Bitince: sıradan ile şüpheli olayı ayırt edecek dile sahip olursunuz
Evde nasıl çalışılır
Pahalı donanım gerekmez, düzenli not gerekir
Mevcut bilgisayarınız yeter. Bir defter ya da sade bir metin dosyası açın ve her kavramı kendi cümlenizle yazın. IP adresini ezberlemek yerine ev ağınızdaki üç cihazın adresini bulup yazın. Güvenlik duvarını okumak yerine kendi bilgisayarınızdaki ayarı açıp hangi uygulamaların izinli olduğunu listeleyin. Bu küçük gözlemler, kurs videolarından daha kalıcıdır.
Haftada üç akşam, her biri bir saate yakın odaklı çalışma çoğu başlayan için yeterlidir. Uzun maratonlar yerine kısa ve tekrarlı seanslar seçin. Anlamadığınız yerleri atlamayın, işaretleyip ertesi gün aynı örneğe dönün.
Adım adım öğrenme sırası
Altı haftalık sade bir rota
Herkesin hızı farklıdır, bu yüzden hafta sayıları esnektir. Önemli olan sıra. Atlamadan ilerleyin, her satırın sonundaki küçük kontrolü yapmadan sonrakine geçmeyin.
İlk günler
Bilgisayar ve internet nasıl konuşur
IP adresi, modem, kablosuz ağ adı ve parola kavramları. Ev ağınızdaki cihazları sayın, hangisinin kablolu hangisinin kablosuz olduğunu not edin. Tarayıcıda bir adres yazdığınızda neler olduğunu adımlarıyla yazın.
Kontrol: ev ağ şeması
Birinci blok
DNS, port ve protokoller
Alan adlarının adrese dönüşmesi, web ve e-posta trafiğinin farklı kapılardan geçmesi, güvenlik duvarının bu kapıları nasıl tuttuğu. Bilgisayarınızda açık olan uygulamaların hangi izinlere sahip olduğuna bakın ve bilmediklerinizi araştırın.
Kontrol: üç protokol örneği
İkinci blok
İşletim sistemleri ve hesaplar
Windows'ta kullanıcı türleri, Linux'ta dosya sahipliği ve izinler, programların arka planda çalışması. Yeni bir standart kullanıcı açın, yönetici ile neler yapamadığınızı deneyin. Günlük kayıtlarının nerede tutulduğunu bulun.
Kontrol: izin denemesi
Üçüncü blok
Siber tehdit türlerini tanıma
Oltalama e-postaları, zararlı ekler, sahte giriş sayfaları, fidye yazılımlarının yedekleri nasıl hedeflediği. Son bir ayda size gelen şüpheli bir iletiyi başlık bilgileriyle birlikte inceleyin, bağlantıya tıklamadan işaretleri listeleyin.
Kontrol: oltalama işaret listesi
Dördüncü blok
Temel savunma ve güvenli alışkanlıklar
İki aşamalı doğrulama, parola yöneticisi kullanımı, düzenli güncelleme ve harici diske alınan basit yedek. Kendi hesaplarınızda eksikleri kapatın, ailenizden birine bu üç adımı göstererek anlatın.
Kontrol: kişisel koruma listesi
Kapanış
SOC dünyasına geçiş hazırlığı
Uyarı, olay, öncelik ve vardiya kavramlarına ilk bakış. Kısa bir olay senaryosu yazın: gece yarısı gelen başarısız giriş uyarısında hangi soruları sorarsınız, kime haber verirsiniz, hangi kayda bakarsınız. Bu çalışma sizi SOC Analisti Kursu içeriğine hazırlar.
Kontrol: mini olay notu
Öğrenen gözünden
En çok zorlandığım yer terimlerdi. Her akşam bir kavramı evdeki modemde, bilgisayarda ya da gelen bir e-postada aradım. Üç hafta sonra uyarı cümleleri yabancı gelmemeye başladı.
Bu not, temelleri bitirip SOC konularına geçen öğrenenlerin sık anlattığı bir yöntemi özetler. Kendi hızınızda ilerleyin, karşılaştırma yaparken acele etmeyin.
İçerik ekibini tanıTehdit türlerini örneklerle ayırt edin
Yeni başlayanlar için siber güvenlik dendiğinde akla tek bir saldırı tipi gelir. Oysa günlük hayatta karşılaşılanların çoğu sade ve tekrarlıdır. Aşağıdaki ayrım, kurs broşürlerinde geçen süslü isimleri günlük dile çevirir.
Oltalama ve sahte sayfalar
Kargo, banka ya da kamu kurumu adıyla gelen aceleci iletiler. Gönderici adresindeki tek harf farkı, bozuk Türkçe ve sizi hemen bağlantıya tıklamaya zorlaması en net işaretlerdir. Şüphelendiğinizde kurumun sitesini kendiniz yazarak açın.
Zararlı ekler ve sahte programlar
Fatura, özgeçmiş ya da ücretsiz program görünümünde gelen dosyalar. Uzantısı gizlenmiş dosyalar ve sizden koruma uyarısını kapatmanızı isteyen adımlar tehlike işaretidir. Bilmediğiniz eki sanal ortam olmadan açmayın.
Hesap çalma ve parola doldurma
Başka bir siteden sızan parolaların sizin hesaplarınızda denenmesi. Her sitede aynı parolayı kullanmak bu yüzden risklidir. Parola yöneticisi ve iki aşamalı doğrulama bu bloğun pratik karşılığıdır.
Sık yapılan hatalar
Başta herkesin takıldığı yerler
Araçla başlayıp kavramı atlamak
İzleme ekranı açmak çekici gelir ama ağ akışını bilmeden uyarılar anlamsız kalır. Önce trafiği, sonra ekranı öğrenin.
Terimleri ezberleyip örneksiz bırakmak
Her yeni kelimeyi bir cümleyle ve bir gözleme bağlayın. DNS diyorsanız evde hangi adresin nasıl çözüldüğünü yazın.
Çok fazla kaynağı aynı anda takip etmek
Üç farklı video serisi yerine tek bir sırayı bitirin. Dağılmak yerine aynı rotada tekrar yapın, eksik konuyu not edip sonra tamamlayın.
Kurs seçmeden önce sorun
Temel seviyeye uygun mu
Ön koşul açıkça yazıyor mu, hangi konuları bildiğiniz varsayılıyor?Belirsiz giriş koşulu olan kurslar yeni başlayanı yorar.
Uygulama ve örnek olay var mı, sadece anlatım mı?Ağ ve sistem konuları denemeden öğrenilmez.
Eğitmen ve içerik güncelliği görülebiliyor mu?Kimin hazırladığı ve ne zaman güncellendiği yazmalıdır.
Sonraki adım tarif ediliyor mu?Temelden sonra SOC konularına nasıl geçileceği belli olmalıdır.
Merak edilenler
Yeni başlayanlar sık sorar
Kısa ve net cevaplar. Daha ayrıntılı sorularınız için iletişim sayfasından yazabilirsiniz. Çalışma saatlerimiz Pazartesi–Cuma 09:00–18:00.
Hiç teknik bilgim yok, yine de başlayabilir miyim?
Evet. Bu sayfadaki sıra özellikle sıfırdan başlayanlar için kuruldu. Günlük bilgisayar kullanımı yeterlidir. İlk iki bloğu bitirmeden ileri konulara geçmeyin, acele etmek yerine her adımı evde deneyerek ilerleyin.
Programlama bilmek şart mı?
Temel seviyede şart değil. İşletim sistemi ve ağ kavramları daha önceliklidir. İleride basit komut dosyalarını okuyabilmek işinizi kolaylaştırır ama başlangıçta kod yazmanız beklenmez.
Hangi işletim sistemiyle çalışmalıyım?
Kullandığınız sistemle başlayın. Windows kullanıyorsanız hesaplar ve izinlerle, merakınız varsa ikinci bir alanda Linux ile temel dosya işlemleriyle devam edin. İkisini de yüzeysel geçmek yerine birinde rahat edene kadar kalın.
Temeller bitince SOC konularına hazır olur muyum?
Uyarı okuma ve olay kaydı inceleme gibi giriş konularını anlamaya hazır olursunuz. SOC Analisti Kursu sayfasında hangi ön bilginin beklendiği yazar, oradaki listeyle kendi notlarınızı karşılaştırın.
Kurs seçerken nelere dikkat etmeliyim?
Ön koşulun açık yazılması, uygulama örnekleri, güncel içerik ve sonraki adımın tarif edilmesi. Bunları göremediğiniz kursu eleyin. Değerlendirme ölçütlerimizin tamamı ilgili sayfadadır.
Sonraki adım
Temeli kapatın, sonra karşılaştırarak seçin
Notlarınız hazırsa kurs listesine dönün ve her kursun açıklamasını bu sayfadaki kavramlarla okuyun. Hangi kursun sizin seviyenize uyduğunu görmek kolaylaşır. Takıldığınız yerde SOC Siber Güvenlik Akademisi ekibine yazın: Maslak Mah. Büyükdere Cad. No:255, Sarıyer / İstanbul. Telefon +90 212 346 78 94, e-posta [email protected].